متن استفتاء یکی از دانشجویان دانشگاه امیر کبیر از آیت الله بیات زنجانی در رابطه با دفن شهدا در دانشگاه ها و اماکن عمومی در ادامه آمده است
"سئوال: با عرض سلام و احترام ؛ بنده یکی از دانشجویان دانشگاه امیرکبیر هستم و مسائلی را جهت استفتاء خدمت حضرت عالی ارائه می دارم: همانطور که مستحضرید ، مدتی است دفن شهدا در مکان هایی خارج از عرف آن ، مانند دانشگاه ها ، رواج پیدا کرده، بنده سوالاتی در این زمینه دارم که بیان می کنم: اول) با فرض اینکه عده ای با حمایت نهاد های دولتی از دفن شهید به جای پرداختن به افکار و آرمانهای آنها ، صرفا قصد سوء استفاده داشته باشند و برای رسیدن به اهداف تبلیغی برای چیزی غیر از شهدا (به طور مثال حضور دائمی یک طیف خاص در دانشگاه در پوشش مراسم های مختلف سوگواری و در واقع برای دستیابی به اهداف خاص سیاسی همچون دفاع از گروه های سیاسی حامی دولت) ، اقدام به دفن شهید در دانشگاه نمایند و فرض مذکور (سوء استفاده ) در عرف قابل مشاهده باشد ، یعنی عرف دانشگاهیان اذعان داشته باشند که هدف سوء استفاده است نه اکرام شهیدان ، نفس عمل و انجام آن چه حکمی دارد؟ دوم) با فرض اینکه دانشگاه متعلق به دانشجویان به عنوان قشری خاص از مردم می باشد ، و به دولت های خاص و دوره های مختلف تعلق نداشته و مطابق قانون اداره آن به عهده ی دولت ها می باشد، تکلیف ملکیت مکان هایی که به این امر اختصاص داده می شود چگونه است؟ یعنی اگر قاطبه دانشجویان به عنوان صاحبان زمین ها و اموال عمومی دانشگاه نسبت به دفن شهدا در محیط دانشگاه رضایت نداشته باشند، تکلیف چیست؟ سوم) به طور کلی دفن شهید در جایی که قاطبه ی صاحبانش راضی نبوده ، و بیم آن می رود تا به مرور زمان ولو بر خلاف خواسته ی عاملان ، سبب \" وهن\" شهدا و مسیر حق جویانه اشان گردد ، چه حکمی دارد؟ چهارم) وظیفه شرعی آگاهان به امر و مکلفین در صورت ابراز وهن نسبت به شهدا ، چه در مرحله پیش گیری و چه پس از دفن چه می باشد؟ با تشکر از محضر جنابعالی و آرزوی توفیق الهی
جواب: در ارتباط با سئوال، لازم است به توضیحاتی اشاره کنم که توجه بدانها لازم است:
الف: در تمامی مکاتب توحیدی بالاخص مکتب اسلام، انسان موجودی برتر و نوعی جامع است و به عنوان خلیفه خدا بر روی زمین خلق شده و خلقت همه موجودات عالم، برای استفاده بشر از آنها در راستای رسیدن به کمال مطلوب و غایت خلقت است؛ حال همین انسان، همانطوریکه در زمان حیات ظاهری و دنیوی دارای احترام و مکانت است در زمان مرگ نیز، همین حرمت و مکنت را داراست و به همان اندازه که هتک حرمت او در حال حیات، حرام و ممنوع شناخته شده، در زمان ممات نیز چنین است و به همین جهت در میان همه فقهای اسلامی، این از مسلمات است که اگر مسلمانی دفن شود، هیچ کس حق نبش قبر او را ندارد زیرا که موجب هتک حرمت است و هتک حرمت پیکر انسان مسلمان، از گناهان کبیره بوده و این حرمت، از مسلمات فقه اسلامیست.
ب:با توجه به نکته قبل، می توان به این موضوع اشاره کرد که اگر میت مسلمان را جائی که مناسب حرمت و شان وی نیست مثلاً در جای غصبی، قبرستان غیر اسلامی و در قبرستان کفار دفن کنند، جایز نبوده و حرام شمرده می شود.
در محل تدفین مسلمان، تفاوتی میان جائی که تعلق به شخصی خاص دارد و یا اینکه وقف عام شده وجود ندارد و اگر محلی برای اهداف تعیین شده در وقف نامه و یا اساسنامه و مقررات، دیده شده ویا جامعه احتمال قابل اعتنا دهد که واقف از دفن میت در آن محل ناراضیست و یا اینکه از دفن میت در آنجا، احتمال بی اعتنائی و هتک حرمت می رود، این تدفین جایز نبوده و حرام است.
بنابراین با مصلحت اندیشی های خودساخته و سلیقه ای، نمی توان اصول مسلمه فقه اسلامی را مورد بی اعتنائی قرار داد.
باید به این موضوع تاکید کنم که یکی از فلسفه های توصیه های مکرر پیرامون بحث مرگ ،بی اعتبار بودن زندگی و عبرت گرفتن آدمی از بی وفائی و فانی بودن دنیاست و یکی از ناپسندترین اعمال در این بین، استفاده از اموات و مخصوصاً شهدای عزیز، به جهت مقاصد خاص حزبی و گروهیست؛ به همین دلیل در مبانی دینی آمده است که حضرت امام حسین(ع) زمین ملکی که امروز حرم مطهر آن حضرت در آن قرار دارد را به محض ورود به کربلا، از صاحبان آنها خریداری فرمود تا محل دفن شهداء و زائرانی که بعدها برای زیارت حرم مقدس آن حضرت خواهند آمد، کوچکترین احتمال غصب و نارضایتی در آن نباشد چراکه محل دفن مومن و شهید، باید پاکترین و حلالترین زمینها باشد.
منبع: http://bayatzanjani.net/
